یک تیم تحقیقاتی در حال بررسی ارتباط بین کبد و مغز است

10 ژوئن 2020 - یک تیم تحقیقاتی در وین در حال بررسی اثر متقابل دریافت کالری، فعالیت کبد و ذخیره چربی و نقش سیستم عصبی مرکزی در این امر است. یافته های اولیه نشان می دهد که انسدادهای محور مغز - کبد می تواند به عنوان پایه ای برای رویکردهای درمانی جدید برای بیماری کبد چرب باشد.

جلوگیری از اضافه وزن در وهله اول مهمترین اقدام پیشگیرانه در برابر بیماری های متابولیکی مانند دیابت نوع 2 یا کبد چرب است. معمولاً مردم از این ارتباط آگاه هستند، اما در مقابل انواع مواد غذایی خوشمزه و شیرینی ها، عمل کردن به این اصل دشوار است، بطوریکه در زندگی امروزی یک رژیم غذایی با کالری بالای دائمی همراه با ورزش بسیار کم باعث افزایش وزن می شود. هورمون ها، سیستم عصبی مرکزی و کبد از نزدیک با هم کار می کنند تا میزان دریافت کالری بدن را کنترل کنند.

با بودجه ی صندوق علوم اتریش، گروهی از محققان به رهبری دکتر Thomas J. Scherer ، یک سری آزمایشات را بر روی موشهای صحرایی و معمولی( بیش از حد تغذیه شده) انجام دادند. آنها نشان دادند که متابولیسم چربی توسط مغز هماهنگ شده و توسط هورمون لپتین از طریق اتصال مغز به کبد( از طریق عصب واگ) تنظیم دارد. پس از مصرف مواد غذایی، لپتین که توسط بافت چربی آزاد می شود، به گیرنده های خود در مغز، متصل می شود و سیگنال از طریق عصب واگ اتونومیک - عصب واگ مغز را به بسیاری از ارگان های مهم و روده متصل می کند - به کبد ارسال می گردد. عصب واگ و کبد کارهای خود را بدون اینکه ما متوجه شویم، بطورخودکار انجام می دهند.

کبد چرب: شماره یک در بین بیماری های کبدی

در یک کبد سالم، قند خونی که بدن به آن نیاز فوری ندارد به چربی تبدیل می شود، و بافت چربی آن را به عنوان ذخیره ی انرژی دریافت و در خود نگه می دارد. وقتی بافت چربی بطور پاتولوژیک تغییر کند یا به حد ظرفیت نهایی خود برسد، چربی در اندام ها از جمله خود کبد ذخیره می شود. در اتریش، کبد چرب غیر الکلی (NAFLD) شایعترین بیماری کبدی است. این بیماری با افزایش دور شکم، افزایش قند خون، افزایش چربی خون، فشار خون بالاتر و مقاومت به انسولین همراه است، همچنین به عنوان سندرم متابولیک شناخته می شود. هم اکنون، هیچ دارویی برای درمان کبد چرب بطور اختصاصی وجود ندارد. دکتر Scherer ، متخصص داخلی در بخش غدد درون ریز و متابولیسم بیمارستان عمومی وین تأکید می کند که در آینده ای نزدیک کبد چرب غیر الکلی (NAFLD) جایگزین بیماری هپاتیت C به عنوان علت پیشرو در پیوند کبد در کشورهای صنعتی غربی خواهد شد.

نقشه برداری از کل متابولیسم چربی

هورمون لپتین در بافت چربی تولید می شود و به سد محدود کننده خونی- مغزی نفوذ می کند. حتی بطور فعال از طریق یک کانال حمل و نقل به درون مغز منتقل می شود و به گیرنده هایش در مغز متصل می گردد. در مغز ، لپتین احساس سیری را منتقل می کند و همچنین اطلاعاتی در مورد توده های چربی ارائه می دهد و باعث تحریک خروج تری گلیسیریدها (چربی های رژیمی) از کبد به بافت چربی می شود. هنگامی که این مدار کنترلی به طور عادی کار می کند، این سیگنال خروج و حذف چربی از طریق عصب واگ سیستم عصبی اتونوم به کبد منتقل می شود. سطح لپتین در خون افراد چاق مبتلا به کبد چرب بالا می رود، اما احتمالاً سیگنال از بین بردن چربی به مغز نمی رسد، زیرا مدار محور مغز- واگ - کبد مختل شده است.

دکتر Scherer  گفت: ما در حال تحقیق در مورد متابولیسم لیپیدها به صورت كلی، بدون تمركز روی یك ارگان واحد هستیم و به ارتباطات بین اندام نیز می پردازیم. پس از درک بهتر مسیرهای سیگنالینگ ، ممکن است بتوانیم روشهای درمانی جدیدی را ارائه دهیم. ما قبلاً داده های ارزشمندی از آزمایشات با ارگانیسم های مدل به دست آورده ایم. در این مطالعه ی بالینی که هم اکنون ادامه دارد، ما فعالیت کبد و تنظیم لپتین را در افراد سالم، در بیماران دریافت کننده ی پیوند کبد و در بیمارانی که به دلیل یک بیماری نادر (لیپودیستروفی) بافت چربی ندارند، مقایسه می کنیم.

سوئیچ لپتین در مغز و اتصال به کبد

این گروه از محققان ابتدا جوندگان را مورد بررسی قرار دادند. آنها لپتین را در نواحی مختلف مغز تزریق کرده و متابولیسم چربی را در کبد حیوانات مورد مطالعه قرار دادند. مطالعه بالینی حاضر با هدف بررسی تأثیر لپتین و مقایسه ی افراد سالم با بیماران دریافت کننده ی پیوند کبد( که کبد جدید آنها ارتباط عصبی با مغز آنها ندارد)، و همچنین افرادی که به دلیل بیماری لپتین تولید نمی کنند و افرادی با موارد کبد چرب شدید انجام می شود.

یک عامل تعیین کننده برای موفقیت، همکاری فشرده بین بخش های دانشگاه پزشکی در وین و بیمارستان های لایپزیگ (آلمان) و پیزا (ایتالیا) است. در این تحقیق از پیشرفته ترین فناوری های ام آر آی(7 تسلا مگنتوم) در وین نیز برای بررسی فرایندهای فیزیولوژیکی استفاده می شود. محققان با کمک این تصویربرداری با رزونانس مغناطیسی با وضوح بالا و آزمایش خون، می تواند همزمان عملکرد کبد، محتوای چربی و ترکیب تری گلیسیرید را با و بدون تجویز لپتین بررسی کنند.

منبع:

https://www.news-medical.net/news/20200610/Research-team-provides-new-insights-on-the-communication-between-liver-and-brain.aspx